ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΕΝΔΡΟ ΠΟΡΦΥΡΑΙΩΝ

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΕΝΔΡΟ

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΛΕΞΗΣ:

Η λέξη σαν επίθετο πορφυρός, πορφυρή, πορφυρό, σημαίνει αυτό που έχει βαθύ κόκκινο, βασιλικό κόκκινο χρώμα. και προέρχεται από την «πορφύρα», ένα γαστερόποδο μαλάκιο από το οποίο παραγόταν χρωστική ουσία που έδινε βαθυκόκκινο χρώμα. Η λέξη είναι μάλλον προελληνική, με προέλευση μικρασιατική (κατά Hofmann) και πιθανόν αποτελεί δάνειο στην Ελληνική από την Εγγύς Ανατολή (Μπαμπινιώτης). Μέσω της Λατινικής (purpura= πορφύρα) η λέξη έχει περάσει στις σύγχρονες ευρωπαϊκές γλώσσες (purple στην αγγλική, pourpre στη γαλλική, porpora και purpura αντίστοιχα στην ιταλική και ισπανική γλώσσα). 

Ο Αριστοτέλης (Περί Ζώων Ιστορίας V15), και ο Πλίνιος ο  Πρεσβύτερος (Historia NaturalisIX, 124- 142), κάνουν αναφορές στον τρόπο επεξεργασίας της πορφύρας για την εξαγωγή της χρωστικής. Στην Καινή Διαθήκη και ιδιαίτερα στην Αποκάλυψη (18,16) συνυπάρχει με άλλες εκδοχές του κόκκινου: «ουαί η πόλις η μεγάλη, η περιβεβλημένη βύσσινον και πορφυρούν και κόκκινον».

Στα Βυζαντινά χρόνια η λέξη «πορφύρα»  δηλώνει  το ένδυμα των Βυζαντινών αυτοκρατόρων. Το ίδιο όνομα έχει και η αίθουσα του Παλατιού στην Κωνσταντινούπολη όπου γεννούσαν οι αυτοκράτειρες. Απ’ εδώ και το επίθετο «πορφυρογέννητος» που δινόταν στους γόνους των αυτοκρατόρων που είχαν γεννηθεί στην αίθουσα αυτή.

ΠΕΡΙ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ

Σύμφωνα με την οικογενειακή παράδοση η οικογένεια έλκει την καταγωγή από τα βάθη της Καππαδοκίας, από το χωριό Πορφύρειο της Συρίας, αποικία των κατοίκων της νήσου Κύθηρα. 

Ως γνωστόν οι κάτοικοι της νήσου Κύθηρα είχαν σαν κύρια ασχολία την εξαγωγή της ΠΟΡΦΥΡΑΣ από το ομώνυμο όστρακο. Την αρχαία εποχή ονομάζετο ΠΟΡΦΥΡΙΣ ή ΠΟΡΦΥΡΟΥΣΑ.

Λόγω της εμπορικής συναλλαγής τους με τους Φοίνικες, έφτασαν στην Μικρά Ασία και στην εκεί αποικία τους.

Πάλι κατά την οικογενειακή παράδοση που διασώθηκε από στόμα σε στόμα και από γενιά σε γενιά, ο γενάρχης των Πορφυραίων ήταν ο Ακρίτας ΠΟΡΦΥΡΗΣ, ή ΠΡΟΣΦΥΡΗΣ, ή ΦΑΡΦΟΥΡΙΟΣ, φύλακας ήρωας των συνόρων με την Περσία κατά τους Βυζαντινούς χρόνους. Ολοι οι Μικρασιάτες και οι Πόντιοι ειδικά, τιμούν σαν ήρωα πρόγονο τον Ακρίτα Πορφύρη και τον τραγουδούν και τον χορεύουν μέχρι σήμερα.  Γνωστό είναι και το Ακριτικό έπος του Πορφύρη, εφάμιλο του Διγενή Ακρίτα.  Ο Ακρίτας Πορφύρης, λοιπόν είναι ο Βυζαντινός ήρωας του 4ου αιώνα Φαρφούριος, που τον αναφέρει ο πέρσης ποιητής Φιρντουσί στο ποίημα του ¨Διάχ ναμέ» (Βιβλίο των βασιλιάδων).

http://www.youtube.com/watch?v=_1MhHi59fG8 

Πάλι κατά την οικογενειακή παράδοση δύο απόγονοι του Ακρίτα Πορφύρη ή Φαρφούριου  υπηρετούσαν στο Βυζαντινό στρατό του Ιωάννη Στ Κατακουζηνού.  Το 1340 ο ένας στρατηγός Πορφύρης Ιωάννης ακολούθησε τον Ανδρόνικο και τον Ιωάννη Καντακουζηνό στην Ηπειρο, όπου και εγκαταστάθηκε. Το 1349 ακολούθησε ο άλλος αδελφός Πορφύρης Κωσταντίνος τον γιό του Μανουήλ στην Πελοπόννησο, όταν έγινε ο πρώτος δεσπότης του Μυστρά (1348-1380).

Ο Ιωάννης Πορφύρης εγκαταστάθηκε στο κεντρικό Ζαγόρι στο χωριό ΑΡΙΣΤΗ, μετέπειτα ΜΠΟΥΛΤΣΙ και σήμερα ΕΛΑΤΗ και ρίζωσε στον τόπο αυτό, αποκτώντας το οικογενειακό δένδρο πολλά παρακλάδια.  Ο Κωσταντίνος Πορφύρης εγκαταστάθηκε μετά το Μυστρά, στη Σπάρτη, στο Βλαχιώτη και τα γύρω χωριά του πρώην Ελους Κυνουρίας.

Γύρω στα 1600 πολλοί Ζαγοριανοί αναζήτησαν καλύτερη τύχη στη Ρουμανία και τη Ρωσία. Από τότε άρχισε η μεγάλη ανάπτυξη στο εμπόριο, τη βιοτεχνία και την παιδεία. Οι Ζαγοριανοί οργάνωσαν το εμπόριό τους, μετακινούμενοι με «καραβάνια». Η βασική διαδρομή: Μέτσοβο, Γρεβενά, Κονιαροχώρια, Μοναστήρι, Περλεπέν, Βελεσά, Σίστοβο, Βουκουρέστι. Αξιοποίησαν τις δυνατότητές τους, προσφέροντας παράλληλα στην υπόδουλη Ελλάδα.

Οσοι έμειναν πίσω, αφοσιώθηκαν ομαδικά σε ορισμένα χειροτεχνικά επαγγέλματα. Οργανώθηκαν σε «ισνάφια», ή «σινάφια» δηλαδή συντεχνίες. Η παράδοση στον κάθε τομέα περνούσε από πατέρα σε γιο. Μάστοροι, βαρελάδες, ματεράδες, σκαλιστάδες, ραφτάδες, κεντητάδες, νηματοκλωστάδες, χρυσοραφτάδες, συρμακέσηδες, γουναράδες απέκτησαν φήμη. ΄Εγιναν περιζήτητοι. Γύρισαν όλη την Ελλάδα. 

Ετσι και οι Πορφυραίοι κατέβηκαν στη Νότιο Ελλάδα, με πρώτο σταθμό την Πάτρα. Εγκατάστάθηκαν στο Ζαβλάνι και το χώρο όπου είναι και το σημερινό Α Νεκροταφείο Πάτρας. Το σινάφι είχε αρχηγό τον Παναγιώτη Πορφύρη, γιο του παπαΓιάννη Πορφύρη ή Γερανάκη. Ετσι η περιοχή αυτή έμεινε για πολλά χρόνια γνωστή σαν ΓΕΡΑΝΕΪΚΑ ΠΑΤΡΑΣ.

Δυστυχώς όμως η περιοχή, είχε βαρύ κλίμα λόγω του παρακείμενου έλους της Αγυιάς και η ελονοσία θέριζε στην περιοχή. Ετσι οι Πορφυραίοι μετανάστευσαν για την Ρούμελη. Δεύτερος σταθμός τους το ΠΑΡΑΔΕΙΣΙ κοντά στον Εύηνο ποταμό και η περιοχή της ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΕΡΗΜΙΤΟΥΣ, Βυζαντινό μοναστήρι από το 1100 Μ.Χ.  Εκεί δούλεψαν σαν ματεράδες, δηλαδή κατασκεύαζαν τα μεγάλα ξύλινα δοκάρια, πάτερα, ή μαδέρια και τα πουλούσαν στους Ηπειρώτες χτιστάδες. Επίσης κατασκεύαζαν βαρέλια και κάδες με μεγάλη μαεστρία. 

Αλλά και εκεί ο τόπος ήταν φτωχός και δεν τους «χωρούσε» Ηθελαν ανοικτό χώρο και νερά να καλλιεργούν για να ζήσουν. Ετσι ανηφίρισαν για την Βονώρτα, τον σημερινό Κάτω Πλάτανο. Εκεί ρίζωσαν για τα καλά. Απέκτησαν περιουσία, έκαναν χωράφια, σαν γνώστες των μυστικών τα έκαναν καλλιεργήσιμα με εύρεση και καλλιέργεια νερού. 

Ελεγαν οι παλιοί, ότι προτιμούσαν να αποκτούν χωράφια που είχαν καβουρότρυπες, γιατί εκεί σίγουρα θα εύρισκαν νερό. Ετσι μετά έσκυβαν και εύρισκαν το νερό και δημιουργούσαν στέρνες για πότισμα «γούρνες»

Στην Βονώρτα έφτασαν γύρω στο 1750 περίπου. Από παλιά συμβόλαια βρίσκουμε τα ονόματα Παναγιώτης Πορφύρης, Αντώνης Πορφύρης κ.λ.π. Δούλευαν τις τέχνες των κατασκευαστών αρδευτικών και υδρευτικών αγωγών, βαρελάδες και υφαντάδες στην αρχή. 

Ειχαν ολόκληρο συγκρότημα ΑΡΓΑΛΕΙΩΝ και ΥΦΑΝΤΟΥΡΓΕΙΩΝ, καλλιεργούσαν την ΜΑΥΡΗ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΗ ΜΟΥΡΙΑ, ειδική στην παραγωγή μεταξοσκωλήκων. Το πρώτο πέτρινο σπίτι το έφτιασαν στα ΠΟΡΦΥΡΕΙΚΑ ΚΑΛΥΒΙΑ δίπλα στο σημερινό σπίτι κληρονόμων Αθαν. Χρ. Σικόλα, συνεργαζόμενοι με το σινάφι των Παπατριανταφυλαίων, που είχαν σπίτι πάνω από το σημερινό ΠΗΓΑΔΙ ΒΡΥΣΗ και βούλιαξαν λόγω αστάθειας του εδάφους, των Σικακαίων και Δημαίων.  Τα σημερινά καλύβια του Σικόλα ήταν ΥΦΑΝΤΗΡΙΑ ΠΟΡΦΥΡΕΪΚΑ και δόθηκαν δωρεά στην ορφανή τότε ΕΥΓΕΝΙΑ ΑΡΙΣΤ. ΚΩΣΤΑΡΑ συζ  ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΕΥΑΓΓ. ΤΑΓΚΑΛΟΥ το 1920 περίπου για να στεγαστεί.  Τα περίφημα υφαντά τους τα πωλούσαν στο Καρπενήσι!

 

ΚΑΤΩ ΠΛΑΤΑΝΟΣ 1913 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΠΟΡΦΥΡΗ

Διακρίνονται εξ αριστερών προς τα δεξιά:Σπυρίδων Γ. Πορφύρης[1880], Σμαράγδούλα Ιωαν. Πορφύρη [1902] σύζυγος Νικολάου Σακελλαρίου, [πίσω] Ελένη Ιωάν. Πορφύρη [1906] συζ. Αναστασίου Κωλέττα,  γιαγιά Σμαράγδω Κων. Παναγιωτοπούλου [1841] σύζυγος Γεωργίου παπαΓιάννάκη Πορφύρη [1837],  Νικόλαος Ιωάν. Πορφύρης [1905], Βασιλική Δημ. Ροντήρη, [1873] συζυγος Ιωάννου Πορφύρη, Αντώνιος Ιωάν. Πορφύρης [1901], Ιωάννης Γεωργ. Πορφύρης [1871] και Μαρίνα Ιωάν. Πορφύρη [1912].

Ο Σπυρίδων Γεωργ. Πορφύρης [1880] απεβίωσε άγαμος στην Ρουμανία. όπου ζούσε κοντά στο θείο του Οδυσσέα παπαΓιαννάκη Πορφύρη.

Η Σμαραγδούλα Ιωάν. Πορφύρη παντρεύτηκετον Νικόλαο Σακελλαρίου, ομογενή ΗΠΑ.

Η Ελένη Ιωάν. Πορφύρη [1906], παντρεύτηκε τον Αναστάσιο Κωλέττα, ομογενή ΗΠΑ,

Η γιαγιά Σμαράγδω [1841] σύζ. Γεωργίου Πορφύρη [1837] 

Ο Νικόλαος Ιωάν. Πορφύρης [19

Η γιαγιά Βασιλική Πορφύρη [1873],απεβίωσε από πνευμονία παραμονή Χριστούγεννα [24-12-1915].

Ο Αντώνιος Ιωάν. Πορφύρης [1901]  παντρεύτηκε την Κλειώ Ανδρεάδη. Πολέμησε Βαλκανικούς πολέμους, Μικρά Ασία, Εθνική Αντίσταση κατά ΙταλοΓερμανών, αιχμάλωτος Αφιόν Καραχισάρ, κάτοχος πτυχίου Νομικής, Λογιστικής, Οικονομικών & Τελωνεικής Νομοθεσίας, 5 ξένων γλωσσών.

                            

Οικογένεια Ελένης & Αναστασίου Κωλέττα [ΗΠΑ]